Letras galegas 2026: Begoña Caamaño

Bo día familia Castelao! Comezamos a semana das Letras Galegas. Este ano a homenaxeada é Begoña Caamaño, non só polo seu compromiso coa lingua galega e a súa curta pero rica obra narrativa, senón tamén porque Begoña é un exemplo de como a literatura e a información poden estar ao servizo da liberdade e da igualdade.

Begoña Caamaño (Vigo, 1964 – Compostela, 2014) non foi só unha xornalista ou unha escritora; foi unha persoa que cría que as palabras son ferramentas para mudar o mundo.

A infancia de Begoña transcorreu no barrio vigués do Calvario, un lugar que sempre levou no corazón. Desde moi pequena foi unha lectora incansable, devorando libros que a facían imaxinar outras realidades.

Aínda que estudou Maxisterio para ser mestra, a súa curiosidade levouna por outro camiño. Con só 22 anos, descubriu que a súa verdadeira vocación era o xornalismo, unha profesión que lle permitía estar onde pasaban as cousas e darlle voz a quen non a tiña.

Begoña comezou a súa carreira profesional nos anos 80, nun Vigo moi activo e cheo de protestas sociais. Nesa época non había internet nin móbiles modernos, así que Begoña percorría as rúas cun magnetófono pesado e un bloc de notas, subindo a barcos ou mesmo a altas escaleiras perseguindo aos bombeiros en folga para conseguir a súa nova.

As súas compañeiras recordan que tiña un instinto natural para comunicar e unha voz extraordinaria que se facía notar en canto abría un micrófono.

Para ela, ser xornalista era un servizo á cidadanía: o seu obxectivo non era ser famosa, senón contar a verdade con rigor e ética.

Begoña nunca quedou de brazos cruzados ante o que consideraba inxusto. A súa vida estivo marcada pola implicación constante nas causas sociais:

• Feminismo e Sororidade: Begoña foi unha das grandes defensoras dos dereitos das mulleres en Galicia. Axudou a fundar MUGACOM (Mulleres Galegas da Comunicación) e cría que a sororidade, o apoio entre mulleres, era a mellor arma para ser máis libres.
• Xustiza Social e Laboral: Como traballadora da Radio Galega, loitou polos dereitos dos seus compañeiros e compañeiras, chegando a ser a presidenta do Comité Interempresas da CRTVG. Defendeu sempre que os medios públicos deben ser independentes e plurais.
• 

• Pacifismo e Ecoloxismo: Begoña tamén se preocupaba pola defensa da natureza e a loita pola paz, opoñéndose sempre ao abuso de poder e ás desigualdades.
• Defensa do noso idioma. O galego sempre presente: Begoña amaba a nosa lingua e usábaa con moito coidado, precisión e agarimo en todo o que facía. Para ela, o galego era fundamental para entender a nosa cultura e para que Galicia tivese a súa propia voz no mundo. Por iso, sempre defendeu que o noso idioma debía estar presente en todos os medios de comunicación, tanto na radio como nos xornais. Cría firmemente que o xornalismo era unha ferramenta clave para axudar a que o galego siga vivo e forte día a día.

Aínda que Begoña traballou moito na prensa escrita (en medios como A Nosa Terra ou Novas da Galiza), o seu gran éxito literario chegou coas súas novelas Circe ou o pracer do azul e Morgana en Esmelle.

Nestes libros fixo algo revolucionario: colleu personaxes de mitos antigos que sempre foran tratadas como secundarias ou malvadas e deulles un papel principal. 

A través de personaxes como Penélope, Circe ou Morgana, Begoña escribiu sobre a ética, o poder e a complicidade entre mulleres, demostrando que as historias poden contarse de moitas maneiras se cambiamos o punto de vista.

Begoña Caamaño faleceu demasiado pronto, aos 50 anos, pero deixounos unha lección importante: debemos estar sempre atentas aos cambios do mundo e non aceptar as inxustizas só porque sempre foron así. A súa obra convídanos a ter un pensamento crítico, a coidar a nosa lingua e a construír un futuro onde a igualdade e a dignidade humana sexan o máis importante.

Para homenaxear a Begoña e ás nosas letras galegas, o concello de Vigo programa unha serie de actividades que podedes ver pinchando aquí.